Asante

   ..ερμηνευτικές προσεγγίσεις

Η ψυχαναλυτική υπόθεση σε σχέση με τη σχιζοφρένεια και τις ψυχώσεις είναι ότι σε γενικές γραμμές και όσον αφορά την ψυχοσεξουαλική ανάπτυξη, ο Freud θεωρεί τη σχιζοφρένεια ως αποτέλεσμα καθήλωσης σε πρώιμο, προ-οιδιπόδειο στάδιο, που ταυτόχρονα ισοδυναμεί με ύπαρξη μη-συγκροτημένου Εγώ. Πιο ειδικά, για το παραλήρημα, ο Freud πρότεινε ένα σχήμα ερμηνείας που στηρίζεται στη λανθάνουσα ομοφυλοφιλία και στους μηχανισμούς της μεταστροφής και της προβολής που τίθενται σε λειτουργία από το Εγώ του ατόμου με σκοπό να μην αναγνωρίσει αυτή τη λανθάνουσα ομοφυλοφιλία. Σύμφωνα με αυτούς τους μηχανισμούς το «αγαπώ» αντιστρέφεται στο «δεν αγαπώ», δηλαδή «μισώ», για να προβληθεί και να γίνει «κάποιος άλλος με μισεί και με καταδιώκει».

Μια άλλη θεωρητική και θεραπευτική υπόθεση για τη σχιζοφρένεια είναι αυτή που διατύπωσε η νευρολόγος-ψυχίατρος Gisela Pankow. Μιλά για προβληματική διαλεκτική ανάμεσα στα μέρη και το σύνολο του σώματος. Η εικόνα του σώματος και οι λειτουργίες της εκφράζουν αυτήν την προβληματική. Μια πρώτη λειτουργία της εικόνας του σώματος είναι η αναγνώριση της μορφής, ως δυναμική σχέση ανάμεσα στα μέρη και στο όλο, ενώ μια δεύτερη λειτουργία είναι η αναγνώριση του περιεχομένου ή της έννοιας του σώματος. Οι δύο αυτές λειτουργίες είναι διαταραγμένες στο σχιζοφρενή αντικατοπτρίζοντας αδυναμίες αναπαράστασης και όχι μηχανισμό απώθησης.
Τέλος οι διάφορες συστημικές προσεγγίσεις είχαν διάφορους εκπροσώπους που καθένας τους εστίασε και σε μια διαφορετική παράμετρο.

Το 1956 ο Bateson, ο Jackson και οι συνεργάτες τους από το Palo Alto δημοσίευσαν τη διάσημη πλέον εργασία «Προς μια θεωρία της Σχιζοφρένειας» στην οποία ο διπλός δεσμός περιγραφόταν ως ένα επικοινωνιακό φαινόμενο συνδεδεμένο με τα αίτια της σχιζοφρένειας. Αυτή η πρόκληση στην κυρίαρχη ψυχιατρική επιστημολογία παραμένει ισχυρή μέχρι σήμερα, ως προς το ότι θεωρεί την ψύχωση συνέπεια παρά μια από τις αιτίες ενός δυσλειτουργικού μοντέλου επικοινωνίας.

Ο Boszormenyi-Nagy συνέδεσε τις διάφορες μορφές της σχιζοφρένειας με μια διαδικασία έλλειψης συνοχής στα διάφορα στάδια του κύκλου της ζωής.
Ο Bowen τοποθέτησε τη σχιζοφρένεια στην περιοχή της μικρότερης διαφοροποίησης και της μικρότερης συγχώνευσης της κλίμακάς του, της σχετικής με τη διαφοροποίηση του εαυτού.
Ο Wynne περιέγραψε αυτό που ονόμασε «ψευδο-αμοιβαιότητα» ως ένα χαρακτηριστικό των σχέσεων στη σχιζοφρένεια, όπου η ατομική ταυτότητα θυσιάζεται για να εκπληρωθούν οι προσδοκίες της οικογένειας.
Οι Ruth και Theodore Lidz στο μνημειώδες έργο τους «Σχιζοφρένεια και Οικογένεια» έδωσαν έμφαση στο σχίσμα και στην απόκλιση στη συζυγική σχέση, ως δυσλειτουργικά χαρακτηριστικά των γονέων του σχιζοφρενούς. Παρατήρησαν διάφορες διαταραχές στους ρόλους και στις συναισθηματικές σχέσεις ανάμεσα στα μέλη οικογενειών με σχιζοφρενείς.

Παρατηρείται σχίσμα ανάμεσα στους συζύγους που παραμένουν παντρεμένοι, επειδή υπάρχει παθολογική αλληλεξάρτηση. Παρατηρούνται επίσης βαθιά διάσπαση του γονεϊκού ζεύγους, κατάργηση των ορίων ανάμεσα στις γενεές, ερωτικοποίηση των σχέσεων μεταξύ παιδιού και κάποιου από τους γονείς, και μη αναγνώριση της ψυχολογικής ακεραιότητας του άλλου. Αυτοί οι παράγοντες συμβάλλουν στο να παίζει το παιδί το ρόλο του ενήλικα, γεγονός που μεταξύ άλλων οδηγεί στην εκδήλωση της σχιζοφρένειας.

Ο Searles αναγνώρισε την ενεργό συμμετοχή των σχιζοφρενών στη ναρκισσιστική ικανοποίηση των γονιών τους και μίλησε «για την προσπάθεια να οδηγήσει κανείς τον άλλον στην τρέλα» και για τον «ψυχολογικό φόνο».
Ο Laing χρησιμοποίησε τον όρο «παραπλάνηση» για να επισημάνει τη σύγχυση που προκαλείται στους σχιζοφρενείς από τους γονείς τους.
Ο Watzlawick πρότεινε μια έννοια, ιδιαίτερης σημασίας, την «ακύρωση»- το χαρακτηριστικό επικοινωνιακό σχήμα της σχιζοφρένειας, τη συνέπεια του να αδιαφορείς για την ύπαρξη κάποιου («δεν υπάρχεις ως πομπός αυτού του μηνύματος»).

Ο Haley επισήμανε την έννοια της «τριγωνοποίησης» ή της εμπλοκής του παιδιού στη γονεϊκή σύγκρουση.
Η Selvini και οι συνεργάτες της εισάγουν δύο έννοιες-κλειδιά. Πρώτον, το συζυγικό αδιέξοδο του οποίου τα χαρακτηριστικά είναι η ψευδο-αμοιβαιότητα, το σχίσμα, η κρυμμένη συμμετρία και η αδυναμία ορισμού της φύσης της σχέσης και δεύτερον το βρώμικο παιχνίδι ακύρωσης στο οποίο υποβάλλεται το παιδί παγιδευμένο σαν σύμμαχος σε μια τριγωνοποίηση.

Ο Stierlin απέδωσε τη σχιζοφρένεια σε μια συμβολική διαδικασία, όπου το πιο ευπαθές μέλος μιας οικογένειας εξουσιοδοτείται από τα υπόλοιπα μέλη να αναλάβει διαφόρους ρόλους-κάτι που δεν του επιτρέπει να διαπραγματευθεί κατά την εφηβεία την απομάκρυνσή του από την οικογένεια. Το ρόλο αυτό μπορεί να αναλάβει ένα μέλος που είναι υπερπροστατευμένο και πιο έντονα συνδεδεμένο με την οικογένεια. Μπορεί επίσης να τον αναλάβει και κάποιο μέλος που έχει απορριφθεί και έχει πάρει κάποια απόσταση, αλλά συνεχίζει να επιτελεί κεφαλαιώδους σημασίας έργο για τη διατήρηση της ισορροπίας στην οικογένεια.

Ευχαριστώ στη συνάδελφο Μαρία Μαντζάνα για την παραχώρηση των πληροφοριών και την βοήθεια της.

• Ενδοοικογενειακή βία
• Άσθμα
• Ελονοσία
• Το μαύρο σύννεφο της κατάθλιψης
• Εξωτερικές και εσωτερικές φωνές
• Διατροφικές διαταραχές
• Λοιμώξεις από παράσιτα: Λεϊσμανίαση
• Το Σύνδρομο της άπνοιας στον ύπνο
• Αντικοινωνική διαταραχή της προσωπικότητας
• Λοιμώξεις από τον Ιό των Κονδυλωμάτων