Share this
Twitter
Myspace
Digg
Yahoo
Googlize this
Facebook
Wikio
Print
E-mail
ένας θησαυρός γνώσης, τμήμα
της παγκόσμιας κληρονομιάς
Στη βιβλιοθήκη Αχμέντ Μπάμπα φιλοξενούνται περισσότερα από 30.000 χειρόγραφα έργα και πραγματείες για το φυτικό βασίλειο, κιτρινισμένοι τόμοι περί ποίησης, μαθηματικών, μουσικής και ισλαμικού δικαίου. Ορισμένα από αυτά τα έργα είναι γραμμένα με χρυσά γράμματα και άλλα είναι στην διάλεκτο της γλώσσα των Τουαρέγκ και κανείς δεν γνωρίζει ακόμη το περιεχόμενό και τον όγκο των χειρογράφων τους.
Στη χώρα βρίσκονται ερευνητές από όλο τον κόσμο και στα περίχωρα του Τιμπουκτού επισκέπτονται υπόγεια και σοφίτες, αναζητώντας ξεχασμένο υλικό, καθώς στην περιοχή έχουν ανακαλυφθεί και τύχει επεξεργασίας τουλάχιστον 24 συλλογές φυλαγμένες ως οικογενειακά κειμήλια. Τα παλιά αυτά βιβλία χρονολογούνται στα τελευταία χρόνια του Μεσαίωνα, όταν το Τιμπουκτού ήταν κόμβος διέλευσης των καραβανιών. Χρυσοθήρες και διανοούμενοι ζούσαν εκεί και υπήρχε πανεπιστήμιο με 20.000 σπουδαστές, ανάπτυξη που έχει αποτυπωθεί και σε παλιές παροιμίες.
Σήμερα τουλάχιστον δέκα επιστημονικές οργανώσεις ασχολούνται με τη διάσωση και την αξιολόγηση των ντοκουμέντων, μεταξύ των οποίων Γάλλοι που ασχολούνται με
δημιουργία βάσης δεδομένων, Αμερικανοί που ειδικεύονται στην κατασκευή ειδικών συσκευών ψηφιοποίησης των φθαρμένων χειρογράφων και Νορβηγοί που δραστηριοποιούνται στην εκπαίδευση ντόπιων στη συντήρηση των έργων. Ο νοτιοαφρικανός ιστορικός Σαμίλ Τζεπί στο βιβλίο του The Meanings of Timbuktu αναφέρει: «Οι Ευρωπαίοι αποικιοκράτες απώθησαν την πνευματική ιστορία της δυτικής Αφρικής και τώρα σημειώνεται κινητοποίηση για την ανακάλυψη εκ νέου των τόπων που κάποιοι τους θεωρούσαν “μαύρη Οξφόρδη”».
Η προσέγγιση της περιοχής είναι μέχρι και σήμερα πολύ δύσκολη. Κατά την περίοδο του Αυγούστου μέχρι και του Φεβρουαρίου ντόπια πλοιάρια ανεβαίνουν το ρεύμα του Νίγηρα καταλήγοντας στο λιμάνι Καμπάρα, ενώ οι θίνες φτάνουν έως τα προάστια κι ο άνεμος Χαρματάν τυλίγει τα πάντα με την καυτή ανάσα του. Κι όμως η παλιά πόλη έχει μια παράξενη γοητεία: τεμένη υψώνουν φουσκωτούς μιναρέδες ως στον ουρανό, αλλά κι εντυπωσιακά ιδιωτικά τετράγωνα οικοδομήματα με χοντρούς τεράστιους τοίχους, φτιαγμένα από λάσπη. Μετά το 1880 το Μαλί έγινε γαλλική αποικία και πάρα πολλές βιβλιοθήκες λεηλατήθηκαν, γι’ αυτό άρχισε η απόκρυψη βιβλίων και χειρογράφων από του κατοίκους της χώρας. Ο Νορβηγός αραβολόγος Αλμπρ. Χοφχάιντς υποθέτει ότι υπάρχουν κρυμμένα στο Μαλί έως και 300.000 χειρόγραφα ιστορικής αξίας, «που καταστρέφονται με ταχείς ρυθμούς, γι’ αυτό πρέπει να βιαστούμε». Με τον ψηφιακό εξοπλισμό και το στούντιο φωτογράφησης που χορήγησε το Πανεπιστήμιου του Σικάγου, καταγράφεται το περιεχόμενο ορισμένων τόμων και υπολογίζεται ότι μέχρι το τέλος της χρονιάς το υλικό θα είναι διαθέσιμο στον διαδίκτυο.
Προς το παρόν, καταβάλλονται προσπάθειες αξιολόγησης του περιεχομένου των γραπτών αστρονομίας. Όπως εξηγεί η Γερμανίδα ειδικός της Ιστορίας των Επιστημών Πέτρα Σμιντλ, «έχουν ήδη εντοπιστεί 112 κείμενα, μεταξύ των οποίων και αστρολογικά, ημερολογιακοί υπολογισμοί και μια απεικόνιση του συστήματος του Πτολεμαίου». Με ανυ πομονησία περιμένουν οι ειδικοί τη μελέτη όσων χειρογράφων περιέχουν αναφορές σεπαλιές κοινωνίες οάσεων και νομάδων, ενώ ήδη έχουν ανακαλυφτεί κατάλογοι εμπορευμάτων από καραβάνια. Ατελείωτα είναι τα ερωτήματα σχετικά με τις μεταφορές στις αχανείς εκτάσεις της ερήμου με την κατά τόπους επικίνδυνη άμμο εκτάσεων 2.000 χλμ. στον άξονα Βορρά-Νότου, ενώ περιοχές όπως η Γκάνα και η Ακτή του Ελεφαντοστού δεν έχουν ακόμη εξερευνηθεί αρχαιολογικώς
για αναζήτηση χειρογράφων η άλλων αρχαιολογικών αντικειμένων και ενδιαφέροντος.
Οι νέες ανακαλύψεις δεν περιορίζονται στα κείμενα που βρίσκονται στη Σαχάρα. Πρόσφατα βρέθηκε και εντοπίστηκε πανάρχαια υποδομή υπόγειων καναλιών ύδρευσης, που τροφοδοτούν επιφανειακές βρύσες και πηγές, ενώ στην όαση Εσούκ στο βόρειο Μαλί ήρθαν στο φως ολόκληρα ανάκτορα των Τουαρέγκ. Χωρίς τη φυλή αυτή των αποκαλούμενων μέχρι σήμερα «μπλε ανθρώπων», τίποτε απ’ αυτά δεν θα ήταν δυνατό. Οι Τουαρέγκ έσκαβαν βαθιά πηγάδια κι εντόπιζαν φλέβες του υδροφόρου ορίζοντα, όπου βασιζόταν κι όλο το υπόλοιπο προαναφερθέν σύστημα, το οποίο σε ορισμένες περιοχές φτάνει έως και 20.000 χλμ. Αυτή η φυλή δημιούργησε «παραδείσους» στη μέση της ερήμου και διατήρησε και τα σκήπτρα ως φυλή οδηγών σ’ αυτές τις οάσεις που έσφυζαν από πράσινο και ζωή. Μέσω αυτών των επίπονων οδών, σφραγισμένων ανεξίτηλα με το στίγμα της δουλείας, βρήκε και το Κοράνι τον δρόμο του προς τη Μαύρη Αφρική. Στην εποχή ακμής του το Τιμπουκτού είχε 180 σχολές διδασκαλίας του Κορανίου και μια μεγάλη βιβλιοθήκη, «όπου μπορούσε κανείς να παραγγείλει αντίγραφα των βασικότερων θεολογικών και φιλοσοφικών έργων», λέει χαρακτηριστικά ο γνώστης περί των αφρικανικών Τόμας Κρινγκς από το Φράιμπουργκ. Τότε δημιουργήθηκαν και τα ντοκουμέντα που αποκαλύπτονται τώρα ως θρυμματισμένες πρόχειρες σημειώσεις στο Μαλί. Κατά τον Μαχαμούντου Μπάμπα Χασεγιέ «πολλοί θεωρούν το Τιμπουκτού άκρη του κόσμου αλλά ωστόσο υπήρξε σημαντικό κέντρο διδασκαλίας του Ισλάμ». Κάποτε, λοιπόν, αντιγραφείς και καλλιγράφοι ήταν επί το έργο καταμεσής της ερήμου.
Στο Τιμπουκτού βρίσκονται έγγραφα με χρυσά ψηφία, αλλά και σπάνιες γραφές στις γλώσσες των ντόπιων Σονγκάϊ και Φουλφούμπε, θησαυροί που ο εντοπισμός τους δεν σημαίνει αυτομάτως και διάσωση. Ο υπουργός Προεδρίας της Πρετόριας, Αίσωπος Παχάντ δηλώνει το εξής: «στα απώτερα όρια της ισλαμικής κοινότητας των γνώσεων εξελίσσεται προς μεγάλη υπερηφάνεια των Αφρικανών. Η μαύρη ήπειρος πάντοτε αντιμετωπιζόταν ως υποδεέστερη, τώρα όμως στο Τιμπουκτού αποδεικνύεται το αντίθετο.»
