Share this
Twitter
Myspace
Digg
Yahoo
Googlize this
Facebook
Wikio
Print
E-mail
Η τέχνη που κρύφτηκε χορεύοντας
πίσω από φιγούρες πολέμου
Η εντύπωση των κοινών, μη σχετικών με το θέμα «θνητών» για την Καποέϊρα θα πλησίαζε περισσότερο
στην εικόνα κάποιου είδους χορού. Η πλειοψηφία των ειδικών από την άλλη, αρνούνται σχεδόν κατηγορηματικά
οποιαδήποτε σχέση της Καποέϊρα με το χορό, μένοντας πιστοί στην αμιγή παράδοση της πολεμικής τέχνης που διδάχτηκαν.
Τί ακριβώς μας αποκαλύπτει λοιπόν το άκουσμα αυτής της ένρινης, αέρινης λέξης, «καποέϊρα»..;
Με λίγα λόγια, η Καποέϊρα είναι μια βραζιλιάνικη πολιτιστική έκφραση που εμπεριέχει χορό, πολεμική τέχνη, φιλοσοφία, άθληση και εκπαίδευση.
Μια μικρή ιστορία
Οι ρίζες της Καποέϊρα μας γυρνούν στη Βραζιλία του 15ου αι. την περίοδο της αποικιοκρατίας. Αρχικά αναπτύχθηκε από σκλάβους προερχόμενους από διάφορα μερη της Αφρικής, οι οποίοι είχαν μεταφερθεί εκεί για να χρησιμεύσουν ως εργατικά χέρια για στην παραγωγή ζαχαροκάλαμου. Οι συνθήκες όμως που αντιμετώπισαν στην καινούρια γη ήταν ιδιαίτερα αντίξοες, καθώς οι βαρβαρότητες που έπρεπε να υπομείνουν ήταν μεγάλες. Ζώντας όλοι μαζί στα ‘Senzalas’ (χώροι διαμονής των σκλάβων που δούλευαν στις καλλιέργειες), είχαν επίσης να αντιμετωπίσουν και διάφορες εχθρικές προς αυτούς φυλές. Η δύσκολη πραγματικότητα τους οδηγούσε πολλές φορές στην προσπάθεια να επαναστατήσουν μέσω της φυγής, ακόμα και της αυτοκτονίας.
Από την άλλη, οι σκλάβοι είχαν φέρει μαζί τους τα ήθη και τα έθιμά τους, τη θρησκεία, τους χορούς τους, ολόκληρη την κουλτούρα τους. Μια κουλτούρα ζωντανή, που δεν υπήρχε φυλαγμένη σε βιβλία, αλλά γεννιόταν στην καρδιά, το σώμα και το πνεύμα κάθε άντρα και μεταβιβαζόταν από γενιά σε γενιά, από τον μυημένο στον αρχάριο. Όλα αυτά σε συνδυασμό με το ένστικτό τους, τους βοήθησαν να αντιληφθούν πως θα μπορούσαν να αναπτύξουν, χρησιμοποιώντας το σώμα τους, ένα μέσο πάλης και αυτοάμυνας για να μπορέσουν να απελευθερωθούν.
Έτσι λοιπόν γεννήθηκε η πρωταρχική μορφή της Καποέϊρα, την οποία οι σκλάβοι αναγκάστηκαν να «ντύσουν» με μουσική και αλληγορικές κινήσεις έτσι ώστε να μεταμφιέσουν την εξάσκησή της.
Η πορεία της Καποέϊρα στα μεταγενέστερα χρόνια
Αναφέραμε πως η Καποέϊρα κληρονόμησε τη φιλοσοφία της από τις διάφορες εκφράσεις του αφρικανικού πολιτισμού, οι οποίες αποτέλεσαν βασικά στοιχεία κατα τη δημιουργία και την εξέλιξη της. Με την πάροδο των χρόνων όμως, η πρακτική της άρχισε να ελκύει νεαρά άτομα και εκτός της Βραζιλίας, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μ`αυτό τον τρόπο οι επαγγελματίες που ασκούσαν τη συγκεκριμένη πολεμική τέχνη διευρύνθηκαν σε μια πολυπολιτισμική και πολυφυλετική βάση.
Παρ`όλα αυτά υπήρξαν αρκετοί που θέλησαν και χρησιμοποίησαν τις κινήσεις της Καποέϊρα με επικίνδυνο τρόπο και για παράνομο σκοπό. Έτσι η Καποέϊρα, αν και μεταμφιεσμένη σε «παραδοσιακό χορό», είχε απαγορευτεί δια νόμου μέχρι το 1918. Οι αυθεντικοί Καποερίστες όλο αυτό το διάστημα προσπαθούσαν, κρυμμένοι σε μυστικές τοποθεσίες, να διατηρήσουν αυτή την παράδοση ζωντανή, και παρουσιάζοντάς την ως μια μορφή παραδοσιακής τέχνης κατάφεραν σταδιακά να κάνουν την Καποέϊρα περισσότερο αποδεκτή από την κοινωνία. Το 1938 δόθηκε η πρώτη άδεια λειτουργίας στη Βραζιλία (στη σχολή του Mestre Bimba) και η Καποέϊρα ανακηρύχθηκε ως το εθνικό της σπορ.
Είδη και εκπαιδευτικές διαβαθμίσεις
Η Καποέιρα έχει δύο κύρια είδη, γνωστά ως «τοπικό» και «Ανγκόλα». Το είδος Ανγκόλα αναφέρεται στην πιο παραδοσιακή μορφή της, όπου οι κινήσεις είναι σχετικά αργές και δεν υπάρχουν τόσες ακροβατικές φιγούρες. Το τοπικό θα λέγαμε πως περιέχει περισσότερα μοντέρνα στοιχεία, έχει πιο γρήγορο ρυθμό και ακροβατικές κινήσεις, παρουσιάζοντας ένα σχεδόν επιθετικό θέαμα στα μάτια του θεατή.
Όσον αφορά τα συστήματα κατάταξης, έχουν καθιερωθεί οι παρακάτω κατηγορίες με αύξουσα σειρά ανάβασης: στην κατώτερη θέση βρίσκεται ο μαθητής («aluno»), ακολουθεί ο απόφοιτος («graduated»), στη συνέχεια ο μυημένος («formado»), ο δάσκαλος («professor») και τέλος, στην ανώτατη βαθμίδα βρίσκεται ο μάστερ της Καποέϊρα («mestre»). Έτσι κατά τη διάρκεια του πρώτου εμβαπτισμού του («batizado»), σε έναν καποερίστα θα δωθεί ο τίτλος του aluno.
Αν και στην αρχική της μορφή μπορεί να απέκλειε το γυναικείο φύλο, η Καποέϊρα δεν είναι πλέον μόνο αντρική υπόθεση. Στη Roda, η οποία αποτελείται από έναν ανθρώπινο κύκλο, χορεύουν μεταξύ τους άντρες και γυναίκες.
Οι κινήσεις που γίνονται μέσα σ`αυτή δεν είναι παρά ένας μικρόκοσμος και συμβολίζουν τις μάχες για ελευθερία, αξιοπρέπεια και ειρήνη που δίνονται στον μεγάλο κύκλο της ζωής.
