Asante

 αποκλειστική συνέντευξη του Lionel Loueke στο Asante!

Γεννημένος στο Benin από ιντελεκτουάλ γονείς (όπως ο ίδιος έχει πει) μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον γεμάτο μουσική. Ο μεγαλύτερος αδερφός του τον βοήθησε στα πρώτα του βήματα με την κιθάρα. Οι πρώτες του μουσικές επιρροές ήταν από την τοπική παραδοσιακή μουσική, τον Fela Kuti, κι ένα CD του George Benson (που ένας φίλος του αδερφού του έφερε έπειτα από ένα ταξίδι στο Παρίσι). Όταν αποφάσισε πως θα πρέπει να ασχοληθεί πιο σοβαρά με την μουσική, διεύρυνε τις μουσικές του γνώσεις είτε στο Παρίσι είτε στην Βοστόνη (όπου και γνώρισε τον κοντραμπασίστα Massimo Biolcati και τον ντράμερ Ferenc Nemeth που απαρτίζουν το μουσικό του τρίο). Η μεγάλη του εμπειρία όμως ήταν η συμμετοχή του στο “Thelonious Monk Institute Of Jazz” του Los Angeles, όπου τον δέχτηκαν ανάμεσα σε εκατοντάδες μουσικούς έπειτα από οντισιόν.

Εκεί γνώρισε όλους αυτούς τους μεγάλους μουσικούς και κυρίως πήρε πολλά μουσικά εφόδια. Μετρά συνεργασίες με πολλούς καλλιτέχνες (με σημαντικότερες αυτές με τον Hancock τον Shorter και τον Blanchard) και τέσσερις προσωπικούς δίσκους, με τον τελευταίο ονόματι “Karibou” να ξεφεύγει από κάθε προσδοκία!

Στην χώρα μας έχει ξανάρθει, όταν συνόδευε τον Herbie Hancock στο Μέγαρο Μουσικής για την παρουσίαση του βραβευμένου με Grammy δίσκου “River: The Joni Letters”. Αυτή την φορά βρίσκεται στην Ελλάδα με το τρίο του, για μια σειρά συναυλιών στο Half Note.

H δαιμόνια ομάδα του Asante τον συνάντησε στο ξενοδοχείο του και είχε την τύχη μιας μισάωρης συνομιλίας με αυτόν τον ψηλόλιγνο γεμάτο από ευγένεια άνθρωπο, που πρόθυμα απάντησε στις ερωτήσεις μας:

Πες μας πώς ένα παιδί από το Benin που κάποτε άλλαζε τις χορδές της κιθάρας με καλώδια φρένων ποδηλάτου, κατάφερε να γίνει ένας απ’ τους πιο αναγνωρισμένους κιθαρίστες της γενιάς του, έχοντας μάλιστα συνεργασίες με διάσημους μουσικούς όπως ο Herbie Hancock και ο Wayne Shorter;

Είναι ένα μακρύ ταξίδι. ‘Ηταν αυτό που πάντα ήθελα να κάνω. Προσπαθούσα να βρω ένα τρόπο να εξασκηθώ και σκεφτόμουν τι μπορεί να αντικαταστήσει τις χορδές μιας κιθάρας. Δούλεψα σκληρά, πήγα σε διαφορετικά μουσικά σχολεία, εκπαιδεύτηκα στη μουσική για πάνω από 10 χρόνια. Αλλά τελικά η μουσική έχει να κάνει με την ψυχή και αυτό που λέει η καρδιά και όχι με τις σπουδές. Παίζοντας με μεγάλους μουσικούς όπως ο Herbie Hancock, ο Wayne Shorter ή ο Sting, θεωρώ ότι ο καθένας μπορεί να το κάνει αν πιστεύει σ’αυτό αρκεί να το κάνει με την ψυχή του. Δεν υπάρχει κάποιο μυστικό για να τα καταφέρεις.

Το ήξερες από μικρός ότι θα γίνεις μουσικός;

Ναι, σίγουρα ήταν ξεκάθαρο απ’ την αρχή ότι αυτό ήθελα να κάνω, όταν ξεκίνησα να παίζω κιθάρα ήταν προφανές ότι αυτό ήθελα να ακολουθήσω. Και το να φύγω από την Αφρική για το Παρίσι και τις Ηνωμένες Πολιτείες με έκανε να συγκεντρωθώ στο σκοπό αυτό. Το να είσαι πραγματικός μουσικός πιστεύω ότι δεν είναι επιλογή αλλά χάρισμα.

Ενώ είσαι πολύ νέος έχεις πολλές εμπειρίες. Πες μας για αυτήν στο Thelonious Monk Institute of Jazz;

Ήταν μια εκπληκτική εμπειρία, για μένα ήταν το καλύτερο μουσικό πρόγραμμα που βρέθηκα ποτέ. Όταν μπαίνεις σε μια μουσική σχολή και μαθαίνεις να παίζεις θα πρέπει να έχεις ήδη ένα συγκεκριμένο επίπεδο και ειδικά δίπλα σε μουσικούς όπως ο Herbie Hancock, ο Wayne Shorter ή ο Terence Blanchard. Ήταν μια μοναδική ευκαιρία το να μάθω από τους κορυφαίους, αλλά και μια σημαντική στιγμή της ζωής μου.

Πόσο μεγάλη επιρροή υπήρξε ο αδερφός σου για εσένα;

Με επηρέασε αρκετά ειδικά στην αρχή, γιατί ήταν ο πρώτος που μου έμαθε πώς να παίζω κιθάρα. Φυσικά πλέον έχει σταματήσει να παίζει αλλά ακόμα θυμάμαι πολύ καθαρά πώς αισθανόμουν στην αρχή όταν τον άκουγα να παίζει και φυσικά η εκτίμησή μου για αυτόν δεν έχει να κάνει μόνο με τη βοήθεια του στη μουσική αλλά και στο γεγονός ότι είναι ο μεγαλύτερος αδελφός μου.

Πόσο επηρέασε την μουσική σου η παραμονή σου στο Παρίσι που είναι διάσημο για την Jazz της αριστερής όχθης;

Το Παρίσι διαθέτει πράγματι μια πολύ μεγάλη Jazz σκηνή, ίσως την μεγαλύτερη στην Ευρώπη. Επίσης εκεί οι Αφρικανοί μουσικοί τυγχάνουν μεγάλης αναγνώρισης. Ένιωθα ότι ήταν ακατόρθωτο να κάνω μετάβαση από την Αφρική στις Ηνωμένες Πολιτείες και νομίζω ότι το Παρίσι ήταν η τέλεια επιλογή ως ενδιάμεσος σταθμός. Με βοήθησε αρκετά στο να είμαι έτοιμος για αυτή την μετάβαση.

Η μουσική σου μου θυμίζει κάποια παρισινά Jazz τρίο της δεκαετίας του εξήντα όπως αυτό του Elek Bacsik του κιθαρίστα του Serge Gainsbourg. Ποια η άποψη σου για αυτήν την σκηνή που άκμαζε εκείνη την εποχή;

Όταν ξεκίνησα να παίζω Jazz , έμαθα πολλά από σχήματα όπως αυτό του Elek Bacsik και γενικότερα απ’ την ευρωπαϊκή σκηνή. Άλλωστε παίζω κι εγώ με τρίο, κι αυτό μου δίνει πιο πολύ χώρο στο να κινούμαι μουσικά.

Απ’ τον καινούριο σου δίσκο “Karibu” ξεχώρισα το τραγούδι “Zala”. Υπάρχει κάποια ιστορία πίσω απ’ αυτό;

Zala λέγεται το χωριό που κατάγεται ο ντράμερ (Ferenc Nemeth) και βρίσκεται στην Ουγγαρία. Όταν είχαμε πάει λοιπόν στην Ουγγαρία για συναυλίες, μείναμε στο σπίτι του με την οικογένειά του, η οποία ήταν πολύ φιλόξενη και το σπίτι τους ήταν ανοιχτό σε όλους. Αυτό μου θύμισε την δικιά μου οικογένεια στην Αφρική και έτσι ένιωσα συνδεδεμένος με αυτούς τους ανθρώπους που ήταν συνεχώς χαρούμενοι και όλο χαμογελούσαν. Γι’ αυτό το λόγο έγραψα το κομμάτι αυτό.

Τι έχεις να πεις για την άνοδο της αφρικανικής μουσικής μέσω της γενικότερης ανόδου της λεγόμενης world music;

Πιστεύω ότι ο κόσμος ενδιαφέρεται όλο και περισσότερο για την Αφρικανική μουσική. Στις μέρες μας υπάρχει η ανάγκη του να συνδυάζονται διαφορετικές μουσικές κουλτούρες που χρησιμοποιούν παραδοσιακά στοιχεία με διαφορετικές ενορχηστρώσεις. Είναι αυτό που στην ουσία ονομάζεται world music. Τώρα πια μαθαίνουμε πιο εύκολα για τις μουσικές του κόσμου όπως η ινδική ή η αφρικανική και ψάχνοντας βρίσκουμε όλο και πιο πολλούς συνδυασμούς μεταξύ αυτών. Ούτως ή άλλως αυτές οι μουσικές πάντα υπήρχαν, απλά τώρα είναι που αναγνωρίζονται.

Διάβασα κάπου μια δήλωσή σου που λέει: «Στη φύση, το παρθένο δάσος είναι αυτό που ζητούν τα ζώα. Αν τα αφήσουμε να ζήσουν ειρηνικά θα είναι ευτυχισμένα». Ποια η ανάγκη στις μέρες μας για ευαισθητοποίηση του κόσμου απέναντι στην οικολογία;

Όλοι γνωρίζουμε για την υπερθέρμανση του πλανήτη και είναι σημαντικό για τους κατοίκους της γης να αρχίσουν να σκέφτονται για το μέλλον το δικό μας και των επόμενων γενεών. Στη ζωή τείνουμε να ξεχνάμε τα σημαντικά πράγματα όπως η χλωρίδα, η πανίδα ή το νερό, αυτά δηλαδή που χρειαζόμαστε για να επιβιώνουμε. Υπάρχουν πολλοί οργανισμοί όπως η GreenPeace που ασχολούνται μ’ αυτό, αλλά κι εγώ από τη μεριά μου προσπαθώ να κάνω ό,τι καλύτερο μπορώ και αν όλοι έκαναν το ίδιο αυτός ο πλανήτης θα ήταν ένα καλύτερο μέρος.

Όλα δηλαδή ξεκινούν από εμάς τους ίδιους;

Ακριβώς, πιστεύω ότι τα πάντα ξεκινάνε από εμάς, όλοι μιλάνε γι’ αυτό το θέμα αλλά σχεδόν κανείς δεν αντιδρά ουσιαστικά. Είναι σημαντικό στις μέρες μας να δώσουμε προσοχή σ’ αυτά τα πράγματα.

Ερώτηση cliché: πώς σου φάνηκε η Ελλάδα και ειδικότερα το ελληνικό κοινό;

Η Ελλάδα είναι μια πανέμορφη χώρα, είναι η δεύτερη φορά που την επισκέπτομαι. Ήμουν εδώ και τον προηγούμενο Νοέμβριο και απέκτησα τις καλύτερες εντυπώσεις, πρώτα απ’ όλα απ’ το φαγητό, τη θάλασσα αλλά και την ίδια την πόλη. Όσον αφορά το ελληνικό κοινό σχημάτισα δύο διαφορετικές απόψεις. Καταρχάς, το κοινό διαφοροποιείται ανάλογα με τον χώρο που γίνεται το live. Tην προηγούμενη φορά που έπαιξα στο Μέγαρο Μουσικής με τον Herbie Hancock ο κόσμος ήταν διαφορετικός απ’ αυτόν που ήρθε στο Half Note το οποίο φυσικά είναι club. Μου έκανε επίσης εντύπωση ότι ο κόσμος ήταν διαφορετικός τα Σαββατοκύριακα απ’ ότι τις καθημερινές. Αισθανόμασταν ότι τα Σαββατοκύριακα ο κόσμος είχε περισσότερες προσδοκίες από μας, το ντύσιμο τους ήταν πιο επίσημο ενώ τις καθημερινές ο κόσμος ήταν πιο απλός. Αλλά γενικά το διασκεδάσαμε πολύ και περάσαμε όμορφα όλες τις μέρες και ελπίζω το ίδιο και ο κόσμος.

• Cesaria Evora
• Tinariwen