Asante

 ένα κλίκ στην ευαισθησία, δύο στην ποιότητα

Θα ’θελα να γράψω ένα ποίημα, που να λέει τι κρύβουν και τι φανερώνουν οι φωτογραφίες του Γιάννη Κολεσίδη. Οι λέξεις όμως είναι πάρα πολλές, και δε χωρούν σ’ ένα ποίημα. Απ’ την άλλη, οι λέξεις είναι τόσο λίγες για να αποκαλύψουν την ευαισθησία, την τρυφερότητα και το ιδιαίτερο ύφος που έχουν οι δημιουργίες του. Αναρωτιέμαι αν είναι από μόνες τους ποίημα. Χωρίς λόγια. Έτσι νομίζω τελικά, όσο περισσότερο τις κοιτώ.
Είναι ποιητικές…
Χωρίς να κρύβουν το «μαύρο» των θεμάτων τους, κυριαρχεί το «λευκό» τους. Μέσα στο φόβο, στον πόνο, στη φτώχεια και την ανέχεια, στις δυσκολίες, ξάφνου, ένα χαμόγελο. Καρέ – καρέ. Δε φοβάται να μας αποκαλύψει όσα έχει αντικρίσει. Μας τα χαρίζει. Μας κάνει δώρο τα δώρα που του πρόσφεραν τα ταξίδια του ανά τον κόσμο και οι εικόνες τους. Απλόχερα…
Σπουδαίο πολύ, να μας δίνει –δίχως αντάλλαγμα– τις φωτογραφικές στιγμές του. Στιγμές με φως και γραφή. Φως απ’ τις ζωές των άλλων, δύσκολες ζωές, και γραφή, καταγεγραμμένα πλέον τα όσα αντίκρισε στο φωτογραφικό του χαρτί.
Μια παλιά κινέζικη παροιμία λέει πως μια εικόνα αξίζει όσο χίλιες λέξεις. Κάθε εικόνα που μας έχει δωρίσει ο Γ.Κ. δεν αξίζει όσο χίλιες λέξεις. Είναι αξίας
ανυπολόγιστης, ανεκτίμητης…
Γιατί τα συναισθήματα δε μετριούνται ούτε με λέξεις ούτε με αριθμούς. Τα συναισθήματα είναι ψυχές – κάποιο μάτι τις παραμόνευε πίσω από το φακό του, κάποιο χέρι τις φυλάκισε στην κάμερά του, τις παίδεψε σ’ έναν σκοτεινό θάλαμο, κι ύστερα τις άφησε ελεύθερες (σσσς, κάπου τις ακούμπησε προσωρινά και τις είδαμε!) να σκορπίσουν στο βλέμμα άλλων ψυχών…
Είμαι σίγουρη ότι φαντάζεται έναν καλύτερο κόσμο απ’ αυτόν που ζει και φωτογραφίζει στα οδοιπορικά του.
Στα μάτια των παιδιών, που έχουν κυρίαρχη θέση στο έργο του, μας αφήνει να κλέψουμε λίγα απ’ τα όνειρά του…
Σκοτεινές και ταυτόχρονα φωτεινές, απαράμιλλης ομορφιάς μες στην ασχήμια του πόνου, τρυφερά σκληρές και τόσο ευαίσθητες που μπορεί να σε τρομάξουν, να σε φοβίσουν… Νομίζεις ότι τόση αλήθεια κρύβει κάποιο ψέμα. Δεν είναι άλλο παρά οι φωτογραφίες του Γ.Κ. Αν μπορείς, πίστεψε σ’ αυτές, και δες τις κατάματα…
Κάτι με κάνει να πω φτάνει, όχι άλλο, αντικρίζοντάς τις. Δεν έχω μάθει να βλέπω τόσο πόνο μαζεμένο.
Και κάτι άλλο, στο ακόλουθο κάδρο, μου φωνάζει κοίτα με. Πολλές αλήθειες μαζεμένες σ’ αυτό το ενσταντανέ.
Στο επόμενο κλικ της ζωής μου, θα ’θελα, έστω για μια στιγμή, να μπορώ να κοιτάξω με τη δική του ματιά τον κόσμο, χωρίς φλας.
Και στο άλμπουμ των έγχρωμων στιγμών μας, να προσθέσω ασπρόμαυρες φωτογραφίες του…

   

Ζoom στην τέχνη και στην σκέψη του Γιάννη Κολεσίδη…

Κυριακή 20 Σεπτεμβρίου, απογευματινός περίπατος στο Γκάζι. Τεχνόπολις και εκθέσεις… Κάποιος ξεστήνει την δική του έκθεση. Την έκθεση «Κλικ στην ανθρωπιστική δράση» -ένα ξεχωριστό φωτογραφικό οδοιπορικό στη Ζάμπια, το Νίγηρα και την Ινδία- που παρουσίασε ο διεθνώς αναγνωρισμένος φωτογράφος Γιάννης Κολεσίδης, σε συνεργασία με τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα. Ήταν η τελευταία ημέρα παραμονής και προβολής των έργων του, έργα γεμάτα συναίσθημα και αλήθεια, στον εκθεσιακό χώρο. Κάτι μας έκανε «κλικ» κι είπαμε να μπούμε μέσα, έτσι, στα γρήγορα, να κλέψουμε λίγες απ’ τις «στιγμές» του, να δούμε ποιός κρύβεται πίσω απ’ όσα αντικρίσαμε. Προσιτός, ανθρώπινος, ταλαντούχος και άμεσος, δέχτηκε να μας μιλήσει, έτσι, από καρδιάς, για όσα έχει δει κι όσα έχει ζήσει, πίσω από τον φακό του…

Aς κάνουμε ένα φλας μπακ, δεκαπέντε χρόνια πριν. Tι σας ώθησε να ασχοληθείτε με την μαγική τέχνη της φωτογραφίας;

Υπήρχε ένα συνοικιακό φωτογραφείο στη γειτονιά μου στο οποίο εργαζόταν η αδερφή μου. Μου άρεσε γενικά το κλίμα και η επαφή με τους φωτογράφους. Έβρισκα εξαιρετικά ενδιαφέρον αυτό που έκαναν κι έτσι αποφάσισα ότι αυτό ήθελα να κάνω στη ζωή μου. Αγόρασα την πρώτη μου φωτογραφική μηχανή και αφού τελείωσα το λύκειο, αποφάσισα να μάθω την τέχνη της φωτογραφίας σε μία ιδιωτική σχολή. Με το πέρας της στρατιωτικής μου θητείας, ξεκίνησα να εργάζομαι σε γραφείο φωτορεπορτάζ και παρότι δεν ήταν το είδος της φωτογραφιας που με ενδιέφερε (όσο η διαφημιστική φωτογραφία) ήρθα σε επαφή με ανθρώπους του χώρου. Μετά από δύο χρόνια συνεργασίας, μου μετέδωσαν το μικρόβιο του φωτορεπορτάζ.

Ποιά συναισθήματα σας κυριεύουν κάθε φορά που εκθέτετε τα έργα σας; Κάποιες φορές δεν νιώθετε, ότι δίνοντας τα έργα σας στον κόσμο, δίνετε μέρος του εαυτού σας;

Θεωρώ, ότι κάθε φορά που παρουσιάζεις τα έργα σου στο κοινό, εκτίθεσαι θετικά και αρνητικά γιατί παρουσιάζεις ένα κομμάτι του εαυτού σου. Η έκθεση των έργων μου δεν υπήρξε ποτέ αυτοσκοπός.

Είναι η πρώτη φορά που λαμβάνετε μέρος σε μία τέτοια έκθεση;

Έχω λάβει μέρος σε ομαδικές εκθέσεις που έχουν κοινό παρανομαστή τα ανθρώπινα δικαιώματα και τους πρόσφυγες. Μια εξ αυτών ήταν και το φωτορεπορτάζειν, στην οποία συμμετείχα σε ηλικία 25 ετών.
Η συμμετοχή μου στην τελευταία έκθεση πραγματοποιήθηκε με σκοπό να αναδείξει το έργο και τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες κάτω από τις οποίες εργάζονται οι Γ.Χ.Σ. και τη θεωρώ μία πολύ σημαντική εμπειρία.

Όλα αυτά τα χρόνια, έχει υπάρξει κάτι που θέλετε να φωτογραφίσετε, αλλά δεν το κατορθώσατε ακόμη;

Σίγουρα υπάρχουν πολλά θέματα τα οποία θα ήθελα να έχω φωτογραφήσει. Για παράδειγμα, παλαιότερα που οι πρόσφυγες ήταν συγκεντρωμένοι στην πλατεία Κουμουνδούρου υπήρξε κάποιος συνάδελφος που έμεινε μαζί τους στις σκηνές τους, με σκοπό να καταγράψει στιγμές από την καθημερινότητά τους. Το τελικό αποτέλεσμα του έργου του, ήταν πολύ σπουδαίο. Τότε ήμουν πολύ νέος και δεν είχα την απαιτούμενη πείρα, αλλά αυτό είναι κάτι το οποίο θα ήθελα να έχω φωτογραφήσει.
Προσπαθώ να αποθανατίσω κυρίως τις ζωές των ανθρώπων και τα αισθήματα τους, την καθημερινότητά και τις δυσκολίες που βιώνουν.  

Μια φωτογραφία, είναι μια ιστορία; Τι προσδοκάτε κάθε φορά, που "ξένα μάτια", κοιτούν το έργο σας;

Σε κάθε θέμα προσπαθώ να αποτυπώσω όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος της πραγματικότητας. Της δικής μου πραγματικότητας. Επιδιώκω να μεταφέρω με όσο το  δυνατόν πιο πιστό τρόπο την εικόνα που θα αντίκριζε ένας θεατής εάν ήταν παρών, κάτι το οποίο συνέβη στη συγκεκριμένη περίπτωση με τους Γ.Χ.Σ. Πολλές φορές όμως η φωτογραφία είναι ένα μέρος της αλήθειας, που επιλέγει ο φωτογράφος να δείξει. Παρ' όλα αυτά, η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σκληρή. Στην τελευταία μου έκθεση, δεν μπόρεσα, μέσα σε 60 φωτογραφίες, να αναδείξω τον ασύλληπτο ρεαλισμό, των όσων είδα...Προσπαθώ να είμαι περιεκτικός  με όσο το δυνατόν λιγότερες εικόνες στην ιστορία που πρόκειται να διηγηθώ.

Μέχρι τώρα, τι δυσκολίες συναντήσατε; Ποιές στιγμές, έχουν χαραχτεί στην καρδιά σας;

Σε αυτό που κάνω δυστυχώς ή ευτυχώς έχω δει πολλά πράγματα και έχω συναντήσει αρκετές δυσκολίες. Κάτι που έχει χαραχτεί στην μνήμη μου ήταν οι πυρκαγιές του 2007, ένα τραγικό συμβάν και πρωτόγνωρο για την Ελλάδα. Ο θάνατος εξήντα ανθρώπων ήταν κάτι το συγκλονιστικό. Δύσκολες στιγμές συνάντησα και στο ταξίδι μου με τους Γ.Χ.Σ. καθώς ήρθα σε επαφή με τις δύσκολες συνθήκες διαβίωσης των ντόπιων. Άσχημες καταστάσεις και στις δύο περιπτώσεις που όμως δεν συγκρίνονται  μεταξύ τους. Ο πόνος του να χαθεί μία ζωή τόσο στις πυρκαγιές του 2007 όσο και στις υποαναπτυσσόμενες χώρες είναι πολύ δυνατό γεγονός.

Κορυφαίος φωτογράφος; Φωτογράφος που θαυμάζετε; Φωτογραφία που θα θέλατε να έχετε τραβήξει εσείς;

Θαυμάζω και Έλληνες και ξένους συναδέλφους. Ένας Έλληνας φωτογράφος προηγούμενης γενιάς, αλλά ακόμα ενεργός, είναι ο Γιάννης Μπεχράκης τον οποίο εκτιμώ πολύ και υπήρξε ίνδαλμά μου. Στο κομμάτι των φωτογράφων-φωτορεπόρτερ, θεωρώ κορυφαίο τον James Nachtwey. Οι φωτογραφίες του είναι ονειρικές. Έχει ταξιδέψει σχεδόν σε όλο τον κόσμο, έχει βρεθεί σε πολύ δύσκολα σημεία και θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς φωτογράφους εν ζωή.Δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποια συγκεκριμένη φωτογραφία που έχω δει, αλλά καθημερινά αντικρίζω πολλές που θα ήθελα να τις έχω τραβήξει. Επίσης θαυμάζω την δυνατότητα που έχουν οι φωτογράφοι να ταξιδεύουν σε μακρινά μέρη, θαυμάζω φωτογραφίες ξένων περιοδικών όπως το Time και το Le' Figaro. Θα ήθελα πολύ να ταξιδεύω συνέχεια. Πιστεύω ότι μόνο αν ταξιδεύεις μπορείς να έρθεις αντιμέτωπος με έντονα συναισθήματα και εικόνες.

Mέχρι τη στιγμή που θα φυλακίσετε το θέμα σας στο φακό, νιώθετε σαν κυνηγός που κυνηγάει το θήραμα του;

Όταν πρόκειται να κάνω ένα θέμα, το φέρνω συνεχώς στο μυαλό μου, το επεξεργάζομαι. Το βλέπω ονειρικά. Πολλές φορές μπορεί να απογοητευτώ. Οι συνθήκες δεν είναι πάντα εύκολες. Δεν γίνεται κάθε φορά να φωτογραφήσω αυτό που θέλω έτσι όπως το οραματίζομαι.

Ακολουθήσατε τους Γ.Χ.Σ. σ' ένα ομολογουμένως, δύσκολο ταξίδι. Τι σας έκανε να πάρετε αυτή την απόφαση; Θα το ξανακάνατε;

 Όταν μου έγινε η πρόταση να συμμετέχω, είπα αμέσως το ναι, γιατί το ταξίδι είναι αφορμή για φωτογραφία. Δεν παρουσιάζεται κάθε μέρα η ευκαιρία να ταξιδέψεις στην Αφρικανική ήπειρο, αλλά και σε χώρες όπως η Ινδία που την ονειρευόμουν από μικρός.
Ο άλλος λόγος που δέχτηκα αμέσως ήταν η εμπειρία. Χάρη στους Γ.Χ.Σ. είχα την ευκαιρία, να γίνω ένα με την ζωή αυτών των ανθρώπων, να ζήσω ανάμεσά τους και να βιώσω την καθημερινότητά τους, κάτι που σίγουρα, δεν έχεις την δυνατότητα, να αντιμετωπίσεις σαν απλός τουρίστας.

Ποιά η διαφορά του να εκτίθεται η φωτογραφία σε μια εφημερίδα από ότι σε έναν εκθεσιακό χώρο;

Θεωρώ ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές. Εκφράζω κάθε φορά το ίδιο πάθος όταν φωτογραφίζω ένα θέμα, χωρίς να γνωρίζω αν θα εκτεθεί κάπου. Πιστεύω η διαφορά  έχει να κάνει περισσότερο με το κοινό. Για παράδειγμα ο φωτογράφος επιλέγει να δείξει την καλύτερη πλευρά του στο κοινό, μέσω των έργων του. Στα έντυπα μέσα όμως, είναι διαφορετικά γιατί ο φωτογράφος δεν έχει τον κύριο λόγο σε ότι αφορά την επιλογή και το μέγεθος των φωτογραφιών. Παρ' όλα αυτά οι φωτογραφίες μου δεν απευθύνονται μόνο σε ένα εξειδικευμένο κοινό, αλλά προσπαθώ να είναι προσιτές σε όλους. Σε ένα παιδί, σε έναν ηλικιωμένο, σε ένα μετανάστη.

Βραβεία, διεθνής αναγνώριση, επιτυχίες… Σχέδια και όνειρα για το μέλλον; Άμεσα και έμμεσα...

Βιοποριστικά τα πράγματα στην Ελλάδα, σχετικά με την φωτογραφία, ποτέ δεν ήταν καλά. Θεωρώ ότι έχουν δυσκολέψει ακόμα περισσότερο εξ’ αιτίας της οικονομικής κρίσης που διανύουμε. Προσωπικά θα ήθελα υλοποιήσω δύο projects που έχω στο μυαλό μου, μέχρι το τέλος του χρόνου και ονειρεύομαι να ταξιδέψω ακόμη περισσότερο. Δεν κάνω μακροπρόθεσμα σχέδια. Ελλοχεύει πάντα ο φόβος, του να μην γίνουν πραγματικότητα...  

   

  

 Οι φωτογραφίες είναι από την έκθεση «Κλικ στην ανθρωπιστική δράση»

Ο Γιάννης Κολεσίδης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1973. Σπούδασε φωτογραφία στη σχολή ΕΜΕΦ. Εργάζεται σαν επαγγελματίας φωτοδημοσιογράφος από το 1994. Ξεκίνησε από το φωτογραφικό πρακτορείο ICON καλύπτοντας την τρέχουσα ειδησεογραφία στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Από το 1997 εργάζεται στο φωτογραφικό τμήμα της εφημερίδας "ΕΘΝΟΣ" παράλληλα με τη λοιπή φωτοειδησεογραφική του δραστηριότητα. Η δουλειά του έχει παρουσιαστεί στην πλειοψηφία των Ελληνικών εφημερίδων και περιοδικών ενώ έχει φιλοξενηθεί και σε μεγάλο αριθμό εντύπων του εξωτερικού. Εχει συμμετάσχει σε μεγάλο αριθμό ομαδικών εκθέσεων, η σημαντικότερη από τις οποίες ήταν το "ΦΩΤΟΡΕΠΟΡΤΑΖΕΙΝ" το 1998, όπου η δουλειά του μαζί με τη δουλειά των άλλων φωτοδημοσιογράφων παρουσιάστηκε τόσο στην Αθήνα όσο και στη Θεσσαλονίκη. Ο Γιάννης Κολεσίδης προτιμά ιδιαίτερα να εκφράζεται μέσα από την ασπρόμαυρη φωτογραφία.

• Lamine Kaba
• Toumani Diabaté
• Tinariwen
• Lionel Loueke
• Cesaria Evora
• Tinariwen