Share this
Twitter
Myspace
Digg
Yahoo
Googlize this
Facebook
Wikio
Print
E-mail
το τίμημα είναι η ανθρώπινη ζωή
«Ποιος νομίζεις ότι αγοράζει τα διαμάντια που βγάζω; Ονειροπόλα κορίτσια της Αμερικής που όλες θέλουν ένα άλμπουμ γάμου με ένα μεγάλο αστραφτερό μονόπετρο σαν αυτά που βλέπουν στις διαφημίσεις των πολιτικά ορθών περιοδικών σας. Για αυτό κάνε μου την χάρη να μου ασκείς κριτική, εντάξει; Παρέχω μια υπηρεσία. Ο κόσμος θέλει αυτό που έχουμε και θέλει να το αγοράζει φτηνά. Είμαστε στην ίδια δουλειά μαζί.»
Η παραπάνω φράση προέρχεται από την ταινία «Ματωμένο Διαμάντι». Μια από τις πιο σημαντικές και ειλικρινείς ταινίες στη στάση τους απέναντι στην τραγική κατάσταση αφρικανικών χωρών, όπως η Σιέρα Λεόνε που διαθέτουν το πλουσιότερο ίσως, κοίτασμα πολύτιμων λίθων. Η συγκεκριμένη, κινηματογραφική παραγωγή προσέλκυσε το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης για την κατάσταση που επικρατεί στις περιοχές εξόρυξης των πολύτιμων λίθων. Αχαρακτήριστες συνθήκες εργασίας, υποτίμηση της ανθρώπινης ζωής στο κατώτερο επίπεδο, αδικαιολόγητοι και άγνωστοι θάνατοι στα χωμάτινα ορυχεία της περιοχής συνθέτουν μερικά μόνο από τα στοιχεία της απάνθρωπης κατάστασης που επικρατεί στις περιοχές αυτές.
Ήδη δεκαετίες πριν, οι δυτικοί, στα πλαίσια της πολιτικής του άκρατου πλουτισμού επισκέφτηκαν τις περιοχές που παρουσίαζαν υψηλά αποθέματα κοιτασμάτων και δεσμεύοντας τόσο τις πρώτες ύλες, αλλά και εξασφαλίζοντας τη χρησιμοποίηση φτηνών, εργατικών χεριών, άρχισαν να επιδίδονται στην ολέθρια πρακτική. Οι εργάτες δεν ήταν και εξακολουθεί να μην είναι δύσκολο να βρεθούν και να οδηγηθούν στα αυτοσχέδια ορυχεία. Πρόκειται για νεαρούς άντρες που με το πρόσχημα της ένταξής τους σε κάποια φατρία ή κάποιον πολιτικό σχηματισμό γρήγορα βρίσκονται εγκλωβισμένοι στις απαιτήσεις φιλάργυρων πατριωτών τους. Οι δεύτεροι, έχοντας εξασφαλίσει ένα ιδιότυπο καθεστώς ασυλίας, συνεχίζουν να τροφοδοτούν τους δυτικούς εμπόρους με πέτρες ανεκτίμητης αξίας.
Σε μια από συνέντευξή του, ο πρόεδρος της Σιέρα Λεόνε, εμφανίζεται ειλικρινής και γνώστης της κατάστασης. «Ένα καλό διαμάντι, χωρίς στίγματα, μπορεί να αγγίξει τα 400$ το καράτι.» Το εμπόριο πολύτιμων λίθων και η αθρόα εκμετάλλευση των γηγενών συντηρείται από ιδιότυπες τακτικές που σχετίζονται με την πολιτική αστάθεια των χωρών και τις κοινωνικές, εμφύλιες διαμάχες. Δεν είναι λίγες οι φορές που οι κάτοικοι των περιοχών αυτών σχηματίζουν καραβάνια προσφύγων και διοχετεύονται σε γειτονικές περιοχές, όπου και αποτελέσουν και πάλι αντικείμενο συγκρούσεων. Τα νέα παιδιά, προσκολλημένα στις διαβρωμένες ομάδες, ελέγχονται ευκολότερα με την απαξίωσή τους μέσα από τα ναρκωτικά, την πορνεία, τη μισθοφορική απασχόληση σε παραστρατιωτικούς κύκλους. Από τη δεκαετία του 1960 και την εκδημοκρατικοποίηση της Σιέρα Λεόνε, η χρήση των όπλων άρχισε να υποκαθιστά την παιδεία, την ελεύθερη εισαγωγή ιδεών και πολιτιστικών ρευμάτων. Οι Άγγλοι φρόντισαν με την αποχώρησή τους να εγκαθιδρύσουν ένα παράδοξο καθεστώς «διαίρει και βασίλευε», ικανό να διατηρήσει τη σιωπηρή κυριαρχία της δύσης στο διαρκώς δοκιμαζόμενο, αφρικανικό κόσμο.
Εκείνοι που θα δοκιμάσουν να κρύψουν ένα διαμάντι γρήγορα θα βρεθούν νεκροί. Οι εργάτες των λασπωμένων περιοχών δεν έχουν κανένα ανθρώπινο δικαίωμα. Οι συνθήκες εργασίας είναι τόσο σκληρές που καθημερινά, σύμφωνα με μαρτυρίες πολλοί από τους άνδρες πεθαίνουν και έπειτα χάνονται χωρίς κανένα ίχνος. Στη Σιέρα Λεόνε, τη Λιβερία, το τίμημα για ένα γυαλιστερό, πετρώδες δείγμα, είναι η ανθρώπινη ζωή. Ο ίδιος ο πρόεδρος της Σιέρα Λεόνε, αποκαλύπτει πως οι άνθρωποι που έστησαν τις πολύχρονες, ένοπλες συγκρούσεις αποζητούσαν τον έλεγχο των κοιτασμάτων. Τώρα, οι δυτικοί έχουν αναλάβει την εκμετάλλευση. Οι διεφθαρμένες κυβερνήσεις επικροτούν τις πολιτικές αυτές. Οι πόλεμοι και οι συρράξεις συνεχίζονται, μέχρι να επικρατήσει ο πιο ισχυρός και να αναλάβει πλήρως το εμπόριο των διαμαντιών. «Τα έσοδα από τις πωλήσεις πολύτιμων λίθων είναι τεράστια ποσά, συχνά πολύ μεγαλύτερα από τον προϋπολογισμό κρατών με ημερήσιο εισόδημα για τους πολίτες, κατώτερο του 1$. Για να εκλείψει το φαινόμενο της βίας θα πρέπει να θεσμοθετηθούν κανόνες στην εκμετάλλευση των κοιτασμάτων. Και κάτι τέτοιο είναι ανέφικτο, αφού κανείς δεν θα δεχτεί να χάσει τα τεράστια κέρδη που αποφέρει μια τέτοια, μοναδική στον κόσμο επιχείρηση.
Παρά τα αποκαρδιωτικά αποτελέσματα των προσπαθειών σε παγκόσμιο επίπεδο, ορισμένες εφαρμόσιμες προτάσεις μπορούν και πρέπει να θέσουν τέρμα στο φαύλο κύκλο της εξόρυξης και του θανάτου. Κάθε λίθος θα πρέπει στο μέλλον να συνοδεύεται από ένα μοναδικό πιστοποιητικό που θα βεβαιώνει τον τόπο προέλευσής του. Η ανάπτυξη όμως και η επινόηση νέων δικτύων εμπορίας των διαμαντιών καθιστούν ανεπαρκείς αυτές τις λύσεις. Στην πραγματικότητα δεν υφίσταται καμιά λύση σε ένα πρόβλημα που στοιχίζει πια σε εθνικό επίπεδο για τις αφρικανικές χώρες.
Ο όρος «ματωμένο διαμάντι» περιγράφει ξεκάθαρα και γλαφυρά την κατάσταση, αλλά και τις συνθήκες, κάτω από τις οποίες εξασφαλίζεται η εκμετάλλευση του μοναδικού, αυτού πετρώματος. Για κάθε ένα από εκείνα τα δαχτυλίδια που φορούν οι κυρίες στα κοσμικά σαλόνια των μεγάλων πόλεων, κάποιοι έχουν πεθάνει και έχει στάξει αρκετό αίμα. Φυσικά η δύση, όντας μακριά από το θέατρο των γεγονότων, δύσκολα αντιλαμβάνεται την κατάσταση. Το εμπόριο λειτουργεί με το νόμο του κέρδους και δεν αναγνωρίζει άλλες λέξεις ή ενδοιασμούς. Συνιστά λοιπόν ζήτημα ανθρωπισμού η εφαρμογή κοινών πρακτικών, ακόμα και από τους τελικούς παραλήπτες, για να αναδειχτεί στο μέγεθός του το πρόβλημα. Ας θυμηθεί κανείς πως η ίδια πρακτική είχε εφαρμοστεί για να ανακόψει την αθρόα θανάτωση ζώων, που λάμβανε χώρα, με τις ευλογίες της παγκόσμιας, βιομηχανίας μόδας, και τις ενδυματολογικές απαιτήσεις της αστικής κοινωνίας.
Κάτι ανάλογο, μια εκστρατεία, παγκόσμιας εμβέλειας ίσως αποτελέσει μια καλή αφορμή για να στρέψουμε το πρόσωπό μας προς εκείνους τους νερόλακκους και τα παιδιά που κραδαίνουν τα όπλα και μαθαίνουν πρώτα να μισούν. Τα παιδιά αυτά η δύση τα μίσησε πολύ περισσότερο. Και έτσι τώρα ανταποδίδουν στα αδέλφια τους και έπειτα γονατίζουν εμπρός στο λίθο που έχει τα αναρίθμητα πρόσωπα των χαμένων εργατών.
Στην Αφρική, η γη και η ελπίδα δεν άνηκε ποτέ στους ανθρώπους της.
